سامانه اطلاعات مکانی

سیستم اطلاعاتی جغرافیایی GIS ‪(Geographic information system)‬

آب به عنوان مهمترین منبع حیات محسوب شده و اهمیت بسزایی در چرخه زیست انسان وسایر موجودات برخوردار است . این امر در حالیست که مسئله تامین آب مورد نیاز و ارائه خدمات آبرسانی به شهروندان ،ِیک مشکل اساسی در اغلب شهرها و خصوصاٌ شهرهای بزرگ ،محسوب میشود . محدودیت منابع آب موجود از یک طرف و تقاضای روزافزون جهت تامین آب مصرفی و دفع بهداشتی فاضلاب و توسعه و رشد شهرها از طرف دیگر،لزوم به خدمت گیری یک تفکر سیستمی ،جامع و بهینه در زمینه مدیریت بهینه منابع و توسعه خدمات آبرسانی و دفع فاضلاب را روز به روز آشکارتر و با اهمیت تر می سازد . بدیهی است که به منظور دستیابی به این اهداف ناگزیر به استفاده ازپیشرفته ترین روشهای نوین علمی و فنی در مدیریت بهینه منابع آب می باشیم .

در سالهای اخیر، GIS در کشور ما نیز همچون سایر موضوعات، جایگاه خاصی احراز کرده و در پشتیبانی از تصمیم‎گیری‎ها بازده بالایی از خود نشان داده است. نمایش نزدیکترین فاصله بین مناطق شهری، توزیع مناسب خدمات و تحلیل مناسبت‎های مکانی، مدلسازی فرسایش خاک، تعیین قابلیت‎های اراضی، مدلسازی آلودگی آب و هوا، مدل‎سازی و ایجاد پایگاه‎های اطلاعاتی در مورد شبکه‎های تأسیسات شهری از جمله امکانات متعارف GIS هستند که تاکنون مورد استفاده کاربران، برنامه‎ریزان و تصمیم‎گیران شهری و منابع طبیعی کشور واقع شده‎اند. این ابزار در حال حاضر مورد استفاده ارگانها و سازمان‎های مختلف مانند وزارت جهادسازندگی، نیرو، کشاورزی، شهرداری،  و… می‎باشد و دامنه کاربردهای آن در حال افزایش میباشد. یکی از صنایع مهم که در کشورفعال است، صنعت آب و فاضلاب می‎باشد که روز به روز در زمینه‎های آب و مخصوصاً فاضلاب پیشرفت می‎نماید برای دستیابی به اطلاعات مربوط به شبکه‎ها و خدمات‎دهی بهتر در شرکت‎های آب و فاضلاب و به روز نمودن اطلاعات موجود می‎توان از سیستم GIS استفاده نمود، کاربردهایی را که در صنعت آب و فاضلاب می‎توان به آنها اشاره نمود عبارتند از :

  1. معاونت امور مشترکین
  2. معاونت بهره‎برداری
  3. معاونت مهندسی و توسعه
  4. معاونت برنامه‎ریزی و بهبود مدیریت
  5. معاونت مالی و پشتیبانی

که به بررسی سه مورد از آنها می‎پردازیم.

۱- معاونت مهندسی و توسعه

  • استفاده از اطلاعات و آمار فنی جهت طراحی اجزاء مختلف طرحهای آبرسانی و فاضلاب
  • استفاده از وضعیت موجود شبکه جهت طرحهای اصلاح و بازسازی شبکه
  • تهیه نقشه بصورت مکانیزه از تأسیسات بعنوان قسمتی از سیستم مدیریت تعمیر و نگهداری و برنامه‎ریزی جهت اصلاح سیستم نگهداری اطلاعات بصورت رقومی و سهولت به روز کردن اطلاعات
  • آمادگی در برابر حوادث و برنامه‎ریزی جهت انجام عکس‎العمل سریع در شرایط فوق‎العاده
  • پیش‎بینی نیازهای آتی و برنامه‎ریزی در رابطه با توسعه سیستم
  • مدلسازی هیدرولیکی سیستم جهت برنامه‎ریزی، طراحی، اصلاح و بهره‎برداری از سیستم و آموزش نیروهای بهره‎‎بردار
  • تهیه بانک اطلاعاتی مربوط به نقاط کنترل (Benchmarks) موجود در هر شهر استان بصورت کامپیوتری، به همراه شناسنامه موقعیت مکانی این نقاط بصورت توصیفی و گرافیکی
  • برنامه‎ریزی توسعه شبکه (ورود اطلاعات خطوط اجراء نشده، در حال اجراء و یا …)
  • گزارش از وضعیت پروژه‎های در حال اجرا و میزان پیشرفت آنها (ارتباط با MSP )
  • بررسی اثر توسعه شبکه در شبکه موجود، قبل از توسعه آن (از نظر فشار یا کلر شبکه )
  • گزارش از پیشرفت کارها (در مورد رشد، لوله‎گذاری و… )
  • پشتیبانی مشترکین برای زمان، مکان و چگونگی نصب انشعاب ساختمان، تغییرات کاربری ساختمان (جهت آمارگیری)، تعداد واحدها و تغییرات تعداد واحدها، تفکیک املاک، تغییر نامها و بهینه‎سازی مسیرهای قرائت کنتور
  • کوتاه‎سازی زمان قرائت
  • تجزیه وتحلیل شبکه در جهت تنظیم آب ورودی وجلوگیری از قطعی آب

۲- معاونت برنامهریزی و بهبود مدیریت

  • ایجاد سیستم‎های مدیریت اطلاعات (MIS) برای برنامه‎ریزیهای کوتاه، متوسط و بلند مدت شرکت
  • کاربرد در طرحهای تحقیقاتی برای بهبود بهره‎وری سیستم
  • ایجاد یک سیستم مکانیزه جهت ذخیره‎سازی اطلاعات
  • کمک به آموزش پرسنل در رابطه با روشهای بهبود اخذ، مدیریت و کاربرد اطلاعات بصورتهای فنی، گرافیکی و رقومی
  • بسترسازی و کمک به برقراری سیستم ISO
  • محاسبه نسبتهای کلی شرکت بصورت ماهیانه، سه‎ماهه و سالیانه مانند:
  •  درصد توسعه شبکه به افزایش مشترکین آب و فاضلاب
  •   نسبت ضایعات به مشترکین در مناطق مختلف
  •  نسبت طول شبکه فعلی به طول شبکه مورد نیاز

۳- معاونت مالی و پشتیبانی

  • ارائه لیست ۱۵ روزه یا یک ماهه وصولیهای آب‎بها
  • ارائه لیست بدهیهای معوقه آب‎بها جهت اخذ بدهیهای مربوطه
  • اعلام هزینه‎ها به تفکیک کد GIS بخشهای مختلف تأسیسات، جهت شناسایی مکانهایی که دارای هزینه‎های سنگین تعمیرات و اتفاقات و …. می‎باشند.
  • امکان تهیه لیست اقلام مورد نیاز مطابق برنامه‎های زمان‎بندی تعمیرات تأسیسات و اتفاقات، کارهای اجرایی، اصلاح و توسعه ابنیه و انشعابات و …
  • ذخیره‎سازی مشخصات و پراکندگی سنی پرسنل به تفکیک جنسیت، مدرک تحصیلی
  • بررسی وضعیت هزینه توسعه
  • برنامه‎ریزی بودجه توسعه
  • بررسی وضعیت هزینه واحدهای نگهدارنده شبکه
  • نظارت بر انبارها
  • ارائه لیست تجهیزات موجود در انبارها

 

نمونه ای از اطلاعات ثبت شده در نرم افزار سامانه اطلاعات مکانی
خطوط انتقال و شبکه توزیع آب شهر کرمانشاه  ۵۱.۵KB
   شبکه جمع آوری فاضلاب  ۵۶.۶KB
   مشترکین   ۶۰.۵KB
   منهول های فاضلاب  ۵۱.۵KB
  منابع تامین آب شهر کرمانشاه  ۵.۱۱KB
  نقشه املاک منطقه ۳ شهر کرمانشاه  ۵۷.۶KB